Son Haberler

Hasan Özgüneş’in kaleminden ACI, YENİLGİ VE DİRENİŞ DOLU YÜZ YILLIK MÜCADELE (2)

                                      ACI, YENİLGİ VE DİRENİŞ DOLU YÜZ YILLIK MÜCADELE (2)
Barzanililer ve yanlarında götürdükleri kitle Doğu Kürdüstanlılar tarafından sıcak karşılandılar. Barzanililer Doğu Kürdistana gittikleri zaman 1500 silahlı peşmergeleri ve 700 milis güçleri vardı.
22.1.1956 da Mahabat Cumhuriyeti ilan edildiğinde Mustafa Barzani de davet edilmişti. Ayrıca Barzani peşmergelerine yeni silahlar verilerek cumhuriyetin askeri gücüne katkı sunmaları sağlandı. Barzani kuvvetleri İran güçlerine karşı Karava ve Maneşah bölgelerinde savaşarak ciddi başarılar elde ettiler.

Daha sonra partileşme kararıyla 16 Ağusto 1946 da Irak Kürt Demokrat partisini kurdular.
Sovyetlerin önceleri Azarbaycan ve Mahabat Cumhuriyetlerine destek vermeleri onları ayakta tutmaya geçici de olsa yetiyordu. Sovyetlerin, ABD ve İngilizlerle anlaşmasıyla İran’dan çekilmesi iki cumhuriyetin de İran saldırıları karşısında düşmesine neden oldu. Aşiret ağa ve beylerinin İran hükümetiyle işbirliğine girişmeleri direnişten vazgeçilmesinde önemli etkenlerden biriydi.

Kadı Muhammet halkım zarar görmesin diye kalan güçlerle direnme yerine İran’a teslim olmayı seçmesi trajik sonun doğmasına zemin olmuştur. Barzani seçenek olarak Irak veya Rusya’ya çekilmeyi planları arasına koymuştu. Dış güçlere bel bağlama, öz örgütlülüğü koşullara uygun hazırlayamama, dar ufukluluk ve birçok neden tüm bedel ve kahramanlıklara rağmen tekrar tekrar yenilgilerin ve trajedilerin yaşanmasına zemin  yaratmıştır.
Kadı Muhammedin arkadaşlarıyla İran hükümetine güvenmeleri ve teslim olmaları onların idamına neden oldu. Barzanililer ise İran’dan çekilmek için baharın gelmesini bekliyorlardı. İran hükümeti Barzanilerle görüşmeler yaparak bir an önce İran’ı terk etmelerini istiyorlardı. Aksi halde silahlarını bırakıp hükümetin göstereceği kamplara yerleşmelerini istiyorlardı. Bu teklifleri kabul etmeyen Barzaniler bahara dek süre istemelerine rağmen İran Hükümeti bu talebi red ederek Barzanilerle çatışmaya girdiler. Bahara doğru Irak Hükümeti ile görüşerek Irak’a geri dönme kararı aldılar. İran’da geçirdikleri salgın hastalığından dolayı iki bin kişi yaşamını yitirdi. Irak’a dönmeleriyle Irak hükümeti onları tümden teslim almak ve silahsızlandırmak istedi. Mustafa Barzani bir kısım peşmerge ile teslim olmayıp çatışmaya girişti. Hükümetin ağır saldırıları karşısında Sovyetlere sığınmayı daha uygun buldu. Türkiye, İran hükümetleri Barzaninin geçişinden rahatsız olup pusular düzenlediler. Birçok zorlukla Sovyet topraklarına 500 kişilik bir kuvvetle geçildi.

Şeyh Ahmet ve geri dönen halk Irak hükümetinin zulmüne maruz kaldılar. Ş. Ahmet ve birçok Barzanili hapis ve sürgünlere maruz kaldılar. Irak hükümeti Kürtler üzerindeki baskıları katmerleştirdi. Bu durum 1958 devrimine dek sürdü. Mustafa Barzani ve beraberindekiler de Sovyetlerde birçok kötü muameleye ve baskıya maruz kaldılar. Zamanla Sovyetlerle daha iyi ilişkiler geliştirdiler.
Mustafa Barzani 1958 Abdullkerim Kasım devrimine dek Sovyetlerde kaldı. Irak devleti krallıkla yönetiliyordu ve 1925-1958’e dek İngiliz mandası olarak kaldı. 14 Temmuz 1958 bir devrimdi, ezilenlerden ve halklardan yana bir devrimdi. KDP bu devrimin gerçekleşmesinde oluşturulan cephenin içinde yer almıştı.
Yapılan Anayasanın 3. Maddesinde Irak Arapların ve Kürtlerin yurdudur diye tarif edilmişti. Kürtlerin kültürel haklarının korunacağı taahüt edilmişti. A. Kasım Kürtlerle iyi geçinmeye çalışarak haklarını tanımaya hazır olduğunu ifade etmişti. Yapılan ilk işlerden af çıkarma idi. Ş. Ahmet Bağdat zindanından serbest bırakıldı ve sürgün edilenlerle birlikte coğrafyalarına döndüler.
Mustafa Barzani Irak yöneticileri ile yaptığı haberleşme ile devrimi desteklediğini ve güç vermek için ülkesine dönmek istediğini beyan etmişti. Olumlu cevap alması ile birlikte Sovyetler’den Irak’a geri geldi. Kürtler bu devrimi çoğunlukla coşkuyla karşılamış ve destek sunmuşlardı.  (devam edecek .) 17.11.2017

Yararlanılan Kaynaklar:

 

  1. Mesud Barzani, Barzani, ve Kürt Ulusal Özgürlük Hareketi,   Doz yay. 2. Baskı, İst. 2004, C. 1-2
  2. Chris Kutschera, Kürt Ulusal Hareketi,  Avesta yay. İst. 2001
  3. David Mcdowall, Modern Kürt Tarihi, Doruk yay. İst. 2004

 

Hasan Özgüneş
ozguneshasan@gmail.com

Okumadan Geçme

CHP’nin İzmir, Ankara ve İstanbul milletvekili adayları netleşti

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu Başkanlığı’nda toplanan MYK ve PM toplantısının ardından İstanbul 1’inci Bölge adayları büyük oranda …

Bir Cevap Yazın