Son Haberler

ACI VE YENİLGİ DOLU YÜZYILLIK MÜCADELE (1)

ACI VE YENİLGİ DOLU YÜZYILLIK MÜCADELE (1)
Kürt halkı dünya halkları gibi özgür bir yaşam uğruna son iki yüz yılda çetin mücadelelerin içerisine girdi. Birçok isyana kalkıştı. İsyanların çoğu hüsran ve yenilgilerle biterken geride de ağır travma ve yaralar bıraktı.

Bununla birlikte geleceğe ilişkin umutsuzluğu da derinleştirerek kendine olan öz güvenini de zedeledi. Önemli bir kesim kurtuluşu kendinden vazgeçmede, işbirlikçiliği öne çıkarmada görmeye başladı. Bir kesimi de direniş çizgisinde ısrarcı olmayı esas aldı.
Güney Kürdistan bu açıdan irdelenmesi ve ders alınması gereken bir alandır. Güney Kürdistan’da son yüz yılda yaşanan mücadeleyi ve sonuçlarını duygusallığın ötesinde gerçekçi bir şekilde ele almak bilince çıkarmak gelecek açısından son derece öğretici ve aydınlatıcı olacaktır. Son elli yılı saymazsak Kürt isyanlarının tümü ya feodal beyler ya da dini tarikat şeyhleri önderliğinde yapıldı. Hepsinin direnme ömrü çok kısa sürdüğü tarihten bilinir. Güney Kürdistan’ da çağdaş anlamda örgütlenip halk kitlelerini peşinden sürükleyebilen güçlü ve etkili siyasi hareketler ne yazık ki ortaya çıkarılamadı. Programsal olarak kimi partiler kurulmuş olsa da toplumda karşılığı olmadı. Genel ve belirleyici çizgi yaklaşık son yetmiş yılda KDP ve versyonları olan partilerin çizgisidir. KDP öncesi de feodal bey ve tarikat şeyhlerinin öncülüğünde geçmiştir.
Bu mücadeleye kısa tarihsel bir bakışla bakacak olursak; 1907 yıllarında Şeyh Abdulsselam (Mustafa Barzaninin ağabeyi) Barzani öncülüğünde Osmanlıdan kısmi özerklik talebi gerçekleşir. Osmanlı bunu bir isyan sayıp askeri harekat düzenler ve iki ayda bastırılır. Ş. Abdulsselam Hakkari’nin Tiyar bölgesine çekilir. Daha sonra geri gelerek isyanı sürdürmeye çalışır. 1913 te tekrar yenilir ve Doğu Kürdistan’a doğru çekilir. Tekrar memleketine dönme kararı alırken Sofi Abdullah denilen bir işbirlikçinin komplosu ile esir alınır ve Osmanlıya teslim edilir. Musul’da Süleyman Nazif Tarafından idam edilir.
Birinci Dünya Savaşı başlayınca Şeyh Mahmut Berzenci İngilizlere karşı 1919 da savaşmaya başlar ve Barzan ailesinden Şeyh Ahmet buna destek sunar. Bu mücadele de yenilgi ile sonlanır ve Kürt halkında büyük hayal kırıklığı yaratır. Oysa sonuç almak için şartlar son derece uygun idi. Öncülük zaafları, birlik olamama, çağa uygun bir örgütlülük ve mücadele yönteminin tutturulamaması yeni trajedilerin yaşanmasına neden olur.
Barzan ailesi İngiliz ve Irak hükümetine biat etmeyerek 1932 de Ş. Ahmet ve Mustafa Barzani önderliğinde yeni bir savaşa girişirler. Tekrar yenilgi ve Türkiye’ye çekilme gerçekleşir. 1933 te Şeyh Ahmet Türkiye eliyle Irak Hükümetine teslim edilir. Musul’da zorunlu ikamete tabi tutulur. Yapılan pazarlıklarla Ş. Ahmet serbest kalır. Yerine Mustafa Barzaniyi rehin alırlar bir süre sonra serbest bırakılır. Daha sonra tüm Barzan ailesinin öncüleri Musul’a alınarak sonra da Bağdat ve ardından birkaç yere sürgün edilirler. 2. Dünya savaşının başlamasıyla 1943 te Barzanilerin bir kısmı coğrafyalarına dönerler. Yeni bir isyanın zeminini oluşturup savaşa girişirler. Nuri Sait hükümeti ile çözüm görüşmeleri başlar. Barzani hareketi kısmi bir başarı sağlar ve geçici bir antlaşma sağlanır. 1944 te Ş. Ahmet de Bazan’a döner. Arap milliyetçilerinin yapılan antlaşma ile Barzaniye çok taviz verildiği iddiasıyla Nuri Sait hükümetini istifaya zorlanmasıyla 1945’te yeni bir çatışma dönemi başlar. Kimi Kürt aşiretlerin devletten yana tavır almalarıyla Mustafa Barzani Doğu Kürdüstan’a geçmek zorunda kalır. Bu yenilgi ile yeni toplumsal yaralar meydana gelir. Barzani silahlı güçleri ile kısa ömürlü olacak olan Mahabat Kürt Cumhuriyetine katkı sunmaya çalışır. (Not: devam edecek) 15.11.2017

Yararlanılan Kaynaklar:

 

  1. Mesud Barzani, Barzani, ve Kürt Ulusal Özgürlük Hareketi,   Doz yay. 2. Baskı, İst. 2004, C. 1-2
  2. Chris Kutschera, Kürt Ulusal Hareketi,  Avesta yay. İst. 2001
  3. David Mcdowall, Modern Kürt Tarihi, Doruk yay. İst. 2004

 

Hasan Özgüneş
ozguneshasan@gmail.com

Okumadan Geçme

Adalet arayışlarının 321’inci haftasında açıklama yapan Roboskili aileler

Adalet arayışlarının 321’inci haftasında açıklama yapan Roboskili aileler, katliamın üzerinden 2 bin 247 gün geçmesine …

Bir Cevap Yazın